درد در قسمت جلویی یا قدامی زانو اغلب به دلیل ناهنجاری مفصل کشکک ران است و “زانوی دونده” نامیده می شود. مفصل کشکک ران جایی است که کشکک (زانو) در حین حرکت زانو در امتداد ران می لغزد. این شایع ترین آسیب مرتبط با دویدن است و همچنین مشکلی رایج برای بسیاری از انواع دیگر ورزشکاران است. اصطلاح پزشکی این بیماری سندرم درد کشکک ران است.
در حالی که زانوی دونده دلایل زمینه ای زیادی دارد، علامت بارز آن درد در قسمت جلوی زانو، اطراف یا پشت کاسه زانو است، به ویژه در حین حرکت مانند دویدن یا چمباتمه زدن، یا با نشستن طولانی مدت. این بیماری بیشتر در افرادی رخ می دهد که به طور مکرر بر روی مفصل کشکک ران از طریق ورزش هایی که شامل دویدن است، فشار وارد می کنند.

آناتومی زانو دونده

کشکک در قسمت جلویی مفصل زانو قرار دارد و به عضلات چهارسر ران (ماهیچه های بزرگ ران) کمک می کند تا با ایجاد مزیت مکانیکی، مشابه عملکرد سیستم قرقره، زانو را صاف کنند. با خم شدن و کشیدگی زانو، کشکک در امتداد شیاری در انتهای استخوان ران، که شیار تروکلئار نامیده می شود، می لغزد. در سندرم درد کشکک ران، درد ناشی از افزایش استرس بین کشکک استخوان ران و استخوان ران است.
عوامل زیادی می توانند بر نحوه حرکت کشکک استخوان ران و استخوان ران در ارتباط با یکدیگر تأثیر بگذارند.

علل و عوامل خطر زانو دونده

زانوی دونده می تواند توسط عوامل متعددی ایجاد شود، از جمله یکی یا ترکیبی از موارد زیر:
– خطاهای آموزشی. افزایش ناگهانی حجم یا شدت تمرین ممکن است فشار بیش از حد بر مفصل کشکک ران ایجاد کند. به همین ترتیب، زمان بازیابی نامناسب یا کار زیاد در تپه نیز ممکن است همین کار را انجام دهد.
– استفاده بیش از حد و تمرین بیش از حد زانو. اگر زمان کافی برای تمرینات عادی و تمرینات سنگین وجود نداشته باشد، حتی در شرایط ورزشکاران حرفه ای نیز می تواند باعث ایجاد زانوی دونده شود، اگر زمان کافی برای بهبودی در نظر گرفته نشود. به عنوان مثال، یک دونده از راه دور که یک هفته سخت تمرین را پشت سر می گذارد، ممکن است دچار زانو درد شود.
– صدمه. آسیب به مچ پا، لگن یا زانو می تواند بیومکانیک زانو را تغییر دهد و در نهایت منجر به علائم زانو دونده شود.
– ضعف کانونی. ضعف یا توسعه نیافتگی عضلات ران یا لگن می تواند باعث شود مفصل کشکک ران فشار بیشتری را با فعالیت تحمل کند. با گذشت زمان، این می تواند منجر به ایجاد زانوی دونده شود.
– وزن بیش از حد بدن. اضافه وزن می تواند باعث ایجاد فشار ناخواسته در زانو شود. هنگام قدم زدن در سطح هم سطح، هر مرحله ۱.۵ برابر وزن بدن فرد به زانو فشار وارد می کند
– انعطاف پذیری. به خصوص عضلات چهار سر ران (بالای ران)، گاستروکنمیوس (ساق پا)، نواحی ایلیوتیبیال (خارج از ران) یا همسترینگ ممکن است فردی را مستعد زانوی دونده کند.
– جنسیت. زنان بیشتر در معرض ابتلا به زانوی دونده قرار دارند، زیرا زنان باسن پهن تر و تراز زانو متفاوتی نسبت به مردان دارند.
برخی از عوامل شیوه زندگی نیز می توانند شانس رشد زانو در دونده را افزایش دهند. به عنوان مثال، فردی که حرفه اش نیاز به چمباتمه زدن مکرر دارد، مانند یک لایه فرش، بیشتر احتمال دارد که زانوی دونده را توسعه دهد.

زانوی دونده

زانوی دونده

علائم زانوی دونده

چندین علت زمینه ای برای زانو دونده وجود دارد و به دلیل این تنوع علائم آن می تواند متفاوت باشد. برخی علائم نسبتاً شایع هستند. علائم دیگر در نتیجه بیماری زمینه ای زانو ایجاد می شود.
علائم اولیه زانوی دونده ممکن است شامل موارد زیر باشد:
– درد در قسمت جلوی زانو. ناهماهنگی شیار ران و کشکک ممکن است باعث ایجاد درد در قسمت جلوی زانو یا کناره های زانو شود. ممکن است فرد هنگام استراحت احساس درد کند و در هنگام استفاده از زانو درد بدتر و/یا شدید احساس کند.
– کرپیتوس زانو. برخی از حرکات ممکن است باعث ایجاد احساس سایش یا خرد شدن در داخل زانو شوند که به آن کرپیتوس زانو گفته می شود. این علامت معمولاً بعد از دوره های طولانی استراحت، مانند هنگام بلند شدن از رختخواب در صبح ظاهر می شود. کرپیتوس ممکن است در حین استفاده کاهش یابد یا از بین برود.
– درد هنگام حرکت بدتر می شود. افرادی که زانوی دونده دارند اغلب هنگام حرکت به سمت بالا یا پایین احساس درد، اصطکاک اضافی یا صداهایی مانند بالا آمدن از حالت ایستاده و یا بالا رفتن از تپه ها یا پله ها می کنند. این درد معمولاً به صورت درد ظاهر می شود و با قطع فعالیت کاهش می یابد.
– تورم زانو. اگرچه مختص زانوی دونده نیست، ممکن است تورم جلوی زانو ایجاد شود که نشانه التهاب است. این تورم ممکن است منجر به محدودیت تحرک و همچنین افزایش درد در بسیاری از موارد شود. تورم زانو به عنوان “آب روی زانو” نیز شناخته می شود.
– سفتی بعد از استراحت. افرادی که زانوی دونده دارند ممکن است متوجه شوند که مدت طولانی خم شدن زانو، مانند سوار شدن در ماشین یا نشستن روی میز، منجر به افزایش سفتی و تشدید علائم درد می شود.
به طور کلی، زانوی دونده تا حدی دردناک است که معمولاً در حین فعالیت تشدید می شود. تورم و سفتی ممکن است با توجه به شدت فعالیت و مدت زمان استراحت متفاوت باشد.
در صورت تداوم علائم بیش از دو هفته، مراقبت های پزشکی با پزشک طب ورزشی توصیه می شود.

این مطلب را نیز بخوانید:   جایگزینی زانو

تشخیص زانوی دونده

در هنگام تشخیص زانوی دونده، پزشک باید شرایط دیگری مانند التهاب تاندون کشکک (زانوی بلوز)، پارگی مینیسک و سندرم اصطکاک نوار ایلیوتیبیال را رد کند. اگر علائم با زانوی دونده مطابقت داشته باشد، پزشک باید علت اصلی را تعیین کند. اگرچه مهم است، تعیین علت دقیق درد کشکک ران می تواند چالش برانگیز باشد و شامل مرور کامل سابقه پزشکی و ورزشی بیمار، معاینه فیزیکی، تصویربرداری (معمولاً اشعه ایکس کافی است) و ارزیابی بیومکانیکی (قدرت، انعطاف پذیری، تکنیک دویدن) باشد.

سابقه بیمار
به منظور تعیین ماهیت خاص و شدت آسیب، پزشک سوالات زیر را می پرسد:
– درد از چه زمانی شروع شد؟
– چگونه شروع شد؟
– درد چگونه به طور خاص احساس می شود؟ (تند، دردناک، ضربان دار و غیره)
– چه نوع حرکتی باعث بدتر شدن آن می شود؟
– اینکه آیا آسیب به سابقه پزشکی قبلی بیمار مربوط است یا خیر.
– اگر سابقه آسیب قبلی زانو وجود داشته باشد.
ردیابی علائم قبل از ملاقات می تواند به بیمار در گزارش دقیق علائم کمک کند. به عنوان مثال، بیمار ممکن است دفترچه خاطرات علائم را داشته باشد یا از برنامه تلفن برای ثبت علائم استفاده کند.

معاینه جسمی
یک معاینه فیزیکی ثبات، حرکت و عملکرد زانو را آزمایش می کند. پزشک زانو را از نظر علائمی مانند تورم و سفتی ارزیابی می کند، ردیابی کشکک را مشاهده می کند و زانو را لمس می کند و با استفاده از دستان خود هرگونه ناهنجاری را احساس می کند. قدرت، انعطاف پذیری و الگوهای حرکتی ران، پا و مچ پا نیز مورد بررسی قرار می گیرند، زیرا بر حرکت زانو تأثیر می گذارند.

این مطلب را نیز بخوانید:   درد زانو را تجربه می کنید؟ این کشش ها و تمرینات می تواند کمک کند.

تصویربرداری
اگر پزشک نتوانسته است با معاینه فیزیکی علت خاصی از درد زانو دونده را تعیین کند، ممکن است آزمایشات تصویربرداری جامع تری لازم باشد. به منظور تشخیص علت مشکل، پزشکان کلینیک فیزیوتراپی معمولا از یکی از دو روش زیر استفاده می کنند:
– اشعه ایکس: اگر پزشک مشکوک باشد که مشکل ایجاد کننده زانوی دونده، حرکت نادرست کشکک روی استخوان ران است، اشعه ایکس روش اولیه تصویربرداری خواهد بود. این تصویر به پزشک اجازه می دهد محل کشکک استخوان ران را تجسم کند، خارهای احتمالی استخوان را شناسایی کرده یا آرتروز را تشخیص دهد.
– تصویربرداری رزونانس مغناطیسی (MRI): برخلاف اشعه ایکس، MRI ها تصویری از بافتهای نرم زانو ارائه می دهند. اگر مشکوک به مشکلی در منیسک، تاندون ها یا رباط های زانو باشند پزشکان بیشتر از این روش تصویربرداری غیرتهاجمی استفاده می کنند.
پس از تشخیص متخصص فیزیوتراپی ، یک دوره درمانی به بیمار توصیه می شود.

درمان زانوی دونده

هنگامی که تشخیص و علت اصلی زانوی دونده مشخص شد، پزشک می تواند یک دوره درمان را تجویز کند. اکثر موارد بدون جراحی درمان می شوند.
درمانهای متداول زانو دونده عبارتند از:
– RICE. (استراحت، یخ زدگی، فشرده سازی و ارتفاع) ممکن است برای کاهش علائم اولیه زانوی دونده توصیه شود. اگر علائم برای اولین بار ظاهر شوند، این پروتکل بسیار مهم خواهد بود. از آب درمانی زانو نیز می توان استفاده کرد.
– داروهای ضد التهاب بدون نسخه یا تجویز شده.
فیزیوتراپی زانو برای تقویت عضلات اطراف زانو و لگن، کشش هر گونه ماهیچه سفت و بازآموزی ماهیچه ها جهت انقباض مناسب در حین ورزش و فعالیت.
– کفی کفش ممکن است برای زیرمجموعه افرادی با ساختار یا الگوی حرکتی غیرطبیعی پا در حین دویدن مفید باشد.
– بریس کشکک – یا ضربه زدن برای حفظ ردیابی مناسب کشکک – در حین حرکت زانو.
– تصحیح خطاهای تمرینی مانند میزان افزایش حجم و سرعت دویدن. به طور کلی، افزایش ۱۰ تا ۱۵ درصدی حجم یا سرعت دویدن بر روی مفصل کشکک ران است.
اگر روشهای غیر جراحی نتوانند وضعیت را برطرف کنند، ممکن است جراحی توصیه شود.

جراحی برای زانوی دونده

جراحی به ندرت برای درد زانو کشکک ران توصیه می شود. اگر تمام اقدامات محافظه کارانه شکست خورده باشد و فرد نتواند بدون درد قابل توجه در فعالیتهای مورد نظر شرکت کند، جراح ممکن است سعی کند مکانیسم زانو را از طریق روشی مانند “رهاسازی جانبی” تغییر دهد. در این روش، رباط پاتلوفمورال جانبی بریده می شود تا کشش کشکک را در خارج از زانو کاهش دهد و تلاش می کند تا ردیابی را در امتداد شیار تروکلیرال استخوان ران بهبود بخشد. تصمیم برای جراحی مستلزم بحث طولانی با جراح و بررسی عوامل متعددی از جمله: سابقه پزشکی بیمار، احتمال موفقیت روش؛ و اینکه آیا توانایی فرد برای انجام ورزش را بازیابی می کند یا خیر.
خوشبختانه با تقویت مناسب لگن و اندام تحتانی و اصلاح عوامل خطر برای درد کشکک ران، اکثر موارد برطرف می شوند و افراد می توانند به تمام ظرفیت ورزشی خود بازگردند.